Hicri Takvim: 7 Zilhicce 1435

Anasayfa » İlmihal » Orucu bozan ve bozmayan haller

Orucu bozan ve bozmayan haller

Orucu bozan ve bozmayan haller: Dişler arasında kalan ve nohut büyüklüğünden az olan kırıntıyı yutmak Şafiilere göre yutulunca bozulur.

orucu-bozan-haller

Orucu bozan ve bozmayan haller

1- Sahura kalkmak,
2- Sahuru imsaka yakın zamana kadar geciktirmek,
3- Güneş battıktan sonra iftarda acele etmek,
4- İftarda şu duayı okumak:
(Allahümme leke sumtü ve bike amentü ve aleyke tevekkeltü ve ala rızkıke eftartü:
Allahım, Senin rızan için tuttum. Sana inandım ve Sana güvendim. Senin rızkınla orucumu açtım.)
5- Orucu gibi tatlı bir şeyle açmak,
6- Fakir ve kimsesizlere yardımda bulunmak,
7- Bol bol Kur’an okumak ve ibadette bulunmak,
8- Boş ve faydasız söz ve davranışlardan sakınmak.
9- Yıkanması gerekenin imsaktan önce yıkanması,
10- İtikafa girmek. (46-el-Fıkhu ale’l-Mezahibi’l-Erbaa, 1/577; Şerhu şirati’l,islâm, s. 193.)

Oruçluya mekruh olan şeyler nelerdir?

1- Bir şey tatmak,
2- Gereksiz yere bir şey çiğnemek,
3- Tükrüğü ağızda biriktirip yutmak,
4- Kendisi zayıf düşecekse kan aldırmak,
5- Kendisine güveni olmayan kimsenin eşini öpmesi,
6- Taharette mübalağa etmek,
7- Abdest alırken ağza ve burna su almakta mübalağa etmek,
8- Çiğnenmiş sakız çiğnemek.(47-Tahtavî, s. 544; Tabyinü’l Hakaik, 1/331.)

Oruçluya mekruh olmayan şeyler nelerdir?

1- Göze sürme çekmek,
2- Misvak kullanmak. (48-Şafilere göre zevalden sonra misvak kullanmak mekruhtur. (İane 1/47).)
3- Serinlemek için bir bez parçasını ıslatıp vücuda sürmek,
4- Misk ve gül gibi bir şeyi koklamak,
5- Burna su çekmek
6- Su ile ağzını çalkalamak,
7- Kendisinden emin olmak kaydıyla eşini öpmek,
8- Zayıf düşmemek kaydıyla kan aldırmak,
9- Yıkanmak.(49-Bahru’r-Raik 2/302; Tahtavî s. 559.)

Orucu bozmayan şeyler nelerdir?

1- Unutarak yemek, içmek,
2- Unutarak cinsel ilişkide bulunmak,
3- Kendi isteği dışında kusmak,
4- Sadece bakmak veya düşünmek suretiyle boşalmak.
5- Kendiliğinden gelen kusuntunun yine kendiliğinden içeri girmesi.
6- Kulağa suyun kaçması.
7- Karısını sadece öpmek.
8- Uyurken ihtilam olmak,
9- Cünüp olarak sabahlamak,
10- Ağza gelen balgamı yutmak,
11- Burundaki akıntıyı geri çekerek yutmak,
12- Boğaza toz veya sineğin kaçması,
13- Kendi isteği olmadan boğazına duman girmesi,
14- Dişler arasında kalan ve nohut büyüklüğünden az olan kırıntıyı yutmak, (50 Şafiilere göre dişler arasında kalan kırıntı nohut tanesinden az da olsa yutulunca oruç bozulur, (iane, 1/232).)
15- Kan aldırmak,
16- Göze sürme çekmek,
17- Göze ilaç dökmek,
18- Erkeğin cinsel organına ilaç veya su akıtma-sı,(51-Şafiilere göre cinsel organına su veya ilaç damlatmak orucu bozar (Muğni, 1/428),)
19- İsteyerek az kusmak,
20- Bıyık yağlamak,
21- Kokulu birşey koklamak,
22- Gıybet etmek,
23- Gözenekler yoluyla vücuda merhem girme-si.(52-Tahtavî, s. 542; el-Fıkhu ale’l-Mezahibi’l-Erbaa, 1/565).)

Hem kaza hem de kefaret gerektiren şeyler nelerdir?

1-Yiyip içmek,(53-Şafiilere göre sadece cinsel ilişkiden kefaret gerekir. Yemek ve içmekten kefaret gerekmez. (İane, 2/239).)
2- Cinsel ilişkide bulunmak,
3- Sigara içmek, enfiye çekmek,
4- Ağza giren yağmur veya doluyu isteyerek yutmak,
5- Az miktarda tuz yemek,
6- Sevdiği bir kimsenin tükrüğünü yutmak,
7- Buğday veya kavrulmuş arpa tanesi yutmak,
8- Yemeyi adet edindiği bir çamur yemek,
9- Dışardan susam tanesi kadar bir şeyi alıp yutmak.(54-Binaye, 3/300; Tahtavî s. 549)

Kefareti gerektiren şartlar nelerdir?

1- Geceleyin oruca niyet edilmiş olması. Fecir’den sonra oruca niyet edilmiş olması. Fecir’den sonra oruca niyet edip orucunu bozan kimseye kefaret değil, kaza gerekir.
2- Bozulan orucun ramazan orucu olması. Vacip veya nafile orucun bozulmasında kefaret değil, kaza gerekir.
3- Ramazan ayında bozulmuş olması. Kaza edilen ramazan orucunun bozulmasında kefaret değil, kaza gerekir.
4- Orucun kasıtlı olarak bozulmuş olması. Oruçlu olduğunu bildiği halde kişinin yanlışlıkla bir şeyi yiyip içmesinden kefaret değil, kaza gerekir, örneğin, abdest esnasında ağız ve burna su alırken istemeyerek suyun boğaza veya genize kaçması.
5- Yenilen veya içilen şeylerin vücuda faydalı veya keyif verici olması. Örneğin, kabuğuyla birlikte çekirdek yemek gibi vücuda faydalı olmayan şeylerin yenmesi veya içilmesi durumunda kefaret gerekmez. Ancak sigara içmek vücuda faydalı olmamakla beraber keyif verici olduğundan kefaret gerektirir.
6- Orucun meşru bir mazeret olmadan bozulmuş olması. veya gibi hallerde orucun bozulmasından dolayı kefaret değil kaza gerekir.(55-el-Fıkhu’l-islâmî, 2/662; el-Fıkhu ale’l-Mezahibil-Erbaa. 1/560.)

Orucu bozup sadece kaza gerektiren şeyler nelerdir?

1- Çiğ pirinç, sadece un veya hamur yemek,
2- Bir defada çok miktarda tuz yemek,
3- Kağıt ve pamuk gibi yenmesi adet olmayan bir şeyi yemek.
4- Taş ve demir gibi bir şeyi yutmak,
5- Arkadan şırınga yaptırmak,
6- Burna ilaç akıtmak,
7- Kulağa yağ damlatmak,
8- Boğaza kaçan kar veya yağmuru istemeyerek yutmak,(56 -Şafiilere göre bozulmaz. Çünkü bunda kasıt yoktur.)
9- Sahurda dişler arasında kalan nohut büyüklüğünde bir şey yutmak,
10- İmsak vakti geçtiği halde daha vakit vardır zannederek yiyip içmek,
11- Güneş batmadığı halde battı zannederek iftar etmek,
12- İsteyerek ağız dolusu kusmak,
13- Kendinden gelen ağız dolusu kusuntuyu geri çevirip yutmak,
14- Kendi isteğiyle içine veya genzine duman çekmek,
15- Öpmek veya dokunmak sonucu boşalmak,
16- El ile boşalmak (İstimna)
17- Fitil kullanmak,
18- Ramazan orucuna niyet etmeksizin yiyip içmek,
19- Su veya yağ ile ıslanmış parmağı ön veya arkaya sokmak,
20- Geceleyin niyetlenen mukim bir kimsenin sabahladıktan sonra sefere çıkıp orucunu bozması.
21- Uykuda iken bir şeyi yiyip içmek,(57-Şafiilere göre bozulmaz. (Nihaye, 3/172).)
22- Misafir iken oruca başlayıp mukim durumuna geldikten sonra yiyip içmek.
23- Zorlama ile orucu bozmak,(58-Şafiilere göre bozulmaz (Tufhe, 3/408))
24- ve gibi bir mazeret sonucu iftar etmek,
25- Geceleyin oruca niyet etmeyip gündüz niyet ettikten sonra orucu bozmak,
26- Ramazan orucu dışında nafile veya vacip bir orucu bozmak.
27- Hata ile bir şeyi yiyip içmek,(59-Şafiilere göre bozulmaz.)
28- Sevmediği bir kimsenin tükrüğünü yutmak.(60-Reddu’l Muhtar, 2/401; el-Fıkhu ale’l-Mezâhibil-Erbaa.)

Ramazan ayında oruç tutmamayı mubah kılan özürler nelerdir?

1-Hastalık:
Bir hasta oruç tuttuğu taktirde hastalığın artmasından veya uzamasından korkarsa oruç tutmayabilir veya tutmakta olduğu orucu bozabilir. Sonradan iyileşince tutmadığı günleri kaza eder.
Hastalığın bu nitelikte olup olmadığı konusunda müslüman olan bir uzman doktorun bilgisine başvurmalı, yahut hastanın tecrübesinden veyahut görünen belirtilerden dolayı kendisince kuvvetli bir zan bulunmalıdır.
Oruç tuttuğu taktirde hasta olacağını galip zan-la bilen veya müslüman doktorun bilgisine dayanan sağlam kimse de hasta hükmündedir.(72 Hindiyye, 1/307. Şafiîlere göre hasta hükmünde değildir (el-Fıkhu’l-islâmî, 2/645).)
2-Yolculuk:
Ramazan ayında yaklaşık doksan km. veya daha fazla mesafeli bir yolculuğa çıkan kimse oruç tutmayabilir. Yolculuk hali bitince tutmadığı günleri kaza eder. Fakat mukim olan bir kişi oruca niyet ettikten sonra gündüzleyin yolculuğa çıksa bu yolculuk o ilk gün için özür sayılamaz. Bundan dolayı o gün orucuna devam etmesi gerekir. Bununla birlikte o gün yola çıkar da ondan sonra orucunu açarsa yine kendisine sadece kaza lâzım gelir.
3-Zorlama (İkrah) hali:
Orucu bozmak için ölümle veya vücuduna bir zarar vermekle tehdit edilen kimse orunu bozabilir. Bozduğu orucu sonradan kaza eder.(73 Şafiîlere göre böyle bir zorlamadan dolayı oruç bozulmaz (Tuhfe, 3/408).)
4-Şiddetli açlık ve susuzluk:
Oruç tutan bir kimse açlık veya susuzluk nedeniyle aklına veya bedenine ciddi bir zarar geleceğinden korkarsa orucunu bozabilir. Tutamadığı oruçları sonradan kaza eder.
5-Yaşlılık:
Her gün biraz daha geriye giden ve oruç tutmaya güçleri yetmeyen yaşlı (şeyh-i fani) kimseler oruç tutmazlar. Tutamadıkları her gün için bir fidye verirler. İyileşme ümidi olmayan hastalar da böyledir.
6-Gebe ve emzirme hali:
Gebe ve emzikli olan bir kadın Ramazanda oruç tuttuğu taktirde kendisine veya çocuğuna bir zarar geleceğinden korkarsa oruç tutmayabilir. Gebelik ve emzirme hali sona erince tutamadığı günleri kaza eder.(74 Şafiîlere göre yalnız çocuk zarar görül endişesiyle-oruç tutmayan emzikli kadına kaza ile birlikte fidye “de lâzım gelir (el-Fıkhu’l-İslâmî, 2/6447).)Başkasının çocuğunu emziren için de durum aynıdır. Ancak çocuğa kendisinden başka süt verenin bulunmamış olması veya bulunduğu halde çocuğun memesini emmemiş olması gerekir.(75 Reddu’l-Muhtar, 2/422;)

Oruç Risalesi

Hasip ASUTAY

Hacegan Yayınları

Mesaj Yazın

E-Mail adresiniz sadece bizde kalır.Gerekli Alanlar İşaretlidir *

*


altı + 5 =

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>